अध्याय: ०४

Wikibooks तः
अत्र गम्यताम् : सञ्चरणम्, अन्वेषणम्

अथातो रोगानुत्पादनीयाध्यायं व्याख्यास्याम:।अ.हृ.सू.४.१
आयुर्वेदरसायनटीका सपदच्छेदा
रोगानुत्पादनीयम् अध्यायं व्याख्यातुं प्रतिजानीते अथेति।
यत: पूर्वयो: अध्याययो: नियतकाल: विहार: व्याख्यात:।इह अनियतकाल:।स: च पञ्चधा- वेगधारणं, वेगोदीरणं, शोधनं, बृंहणं, भूतादि-अस्पर्शनं च इति। तेषां च हान-उपादानाभ्यां रोगाणाम् अनुत्पादनं, प्राग्-अभाव-प्रध्वंस-हेतुत्वात्।तत्र धारण-उदीरणयो: हानात्, प्राग्-अभाव:।शोधनादि-उपादानात् उभयम्। अत: एव अयं रोगानुत्पादनहेतुत्वात् रोगानुत्पादनीय:।
ननु, रोगानुत्पादनीय: यदि अयम् अध्याय:, तर्हि औषधस्कन्धे प्रणिधीयताम्।
सत्यं, ये एव हि हेतव:, तानि एव औषधानि। असम्यग्योग-सम्यग्योगौ एव अत्र भेदकौ।किन्तु अनुत्पन्नेषु व्याधिषु ये विहार-आहारा: रागत: विधित: वा प्राप्ता: प्राय: सेव्यन्ते, ते हेतुस्कन्धे विधीयन्ते, तेषाम् एव हि प्रमादात्, प्रतिकूलदैवात् वा, सति असम्यग्योगे हेतुत्वम्।ये उत्पन्नेषु , ते भेषजस्कन्धे।तेषाम् एव हि अप्रमादात् अनुकूलदैवात् वा सति सम्यग्योगे, भेषजत्वम्।पूर्वयो: उत्तरेषां च षण्णाम् अध्यायानाम् अनेन एव अभिप्रायेण हेतुस्कन्धे प्रणिधानम् इति सकलम् अनाकुलम्।
रोगानुत्पादनीयत्वं च यदि अपि सर्वेषाम् एव अध्यायानाम् तथापि अस्य संज्ञाकरणम् अतिशयद्योतनार्थम्।

आयुर्वेदरसायनविवृतौ सूत्रस्थानम्
"https://sa.wikibooks.org/w/index.php?title=अध्याय:_०४&oldid=5992" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः