संस्कृत-हिन्दी व्यावहारिक शब्दावली
दिखावट
- संस्कृत व्यवहारिक शब्दावली
- लेखकः -- चन्द्रदेव त्रिपाठी
अन्नवर्ग (अन्नों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| अणुः | बासमती चावल |
| अन्नम् | अन्न |
| आढ़की | अरहर |
| कलायः | मटर |
| कोद्रवः | कोदो |
| गोधूमः | गेहूँ |
| चणकः | चना |
| चणकचूर्णम् | वेसन |
| चूर्णम् | आँटा |
| तण्डुलः | चावल |
| तिलः | तिल |
| द्विदलम् | दाल |
| धान्यम् | धान |
| प्रियंगुः | बाजरा |
| मसूरः | मसूर |
| माषः | उड़द |
| मिश्रचूर्णम् | मिस्सा आटा |
| मुद्गः | मूँग |
| यवः | जौ |
| यवनालः | ज्वार |
| रसवती | रसोई |
| वनमुद्गः | लोभिया |
| व्रीहिः | धान |
| शस्यम् | अन्न (खेत में विद्यमान) |
| श्यामाकः | सावां |
| सर्षपः | सरसों |
आयुध वर्ग (अस्त्रों शस्त्रों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| आयुधम् | शास्त्र-अस्त्र |
| आयुधागारम् | शास्त्रागार |
| आहवः | युद्ध |
| कबन्धः | धड़ |
| करबालिका | गुप्ती |
| कारा | जेल |
| कार्मुकम् | धनुष |
| कौक्षेयकः | कृपाण |
| गदा | गदा |
| छुरिका | चाकू |
| जिष्णुः | विजयी |
| तूणीरः | तूणीर |
| तोमरः | गँड़ासा |
| धन्विन् | धनुर्धर |
| प्रहरणम् | शस्त्र |
| प्रासः | भाला |
| वर्मन् | कवच |
| विशिखः | बाण |
| वैजयन्ती | पताका |
| शरव्यम् | लक्ष्य |
| शल्यम् | वर्छी |
| सायुंगीनः | रणकुशल |
| सादिन् | घुड़सवार |
| हस्तिपकः | हाथीवान |
सर्वनाम वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| कदा | कब |
| यदा | जब |
| सदा (सर्वदा) | हमेशा |
| एकदा | एक समय |
| तदीयः | उसका |
| यदीयः | जिसका |
| परकीयः (अन्यदीयः) | दूसरे का |
| उपरि | ऊपर |
| अधः | नीचे |
| अग्रे, (पुरः, पुरस्तात्) | आगे (पश्चात्, पीछे) |
| बहिः | बाहर |
| अन्तः | भीतर |
| उपरि-अधः | ऊपर-नीचे |
| इदानीम्, (सम्प्रति, अधुना) | अब, इस समय |
| आत्मीयः (स्वकीयः,स्वीयः ) | अपना |
| शीघ्रम् | जल्दी |
| शनैः शनैः | धीरे-धीरे |
| महत् | महान् |
| कुर्वत् | करता हुआ |
| पठत् | पढता हुआ |
| ददत् | देता हुआ |
| गमिष्यत् | जाने वाला |
| कुर्वत् | करता हुआ |
| ददत् | देता हुआ |
| गमिष्यत् | जाने वाला |
| पठत् | पढता हुआ |
| सद्यः | तत्काल (अतिशीघ्र) |
| पुनः | फिर |
| अद्य | आज |
| अद्यैव | आज ही |
| आद्यापि | आज भी |
| श्वः | आने वाला कल |
| ह्यः | बीता हुआ कल |
| परश्वः | आने वाला परसों |
| ह्यश्वः | गया हुआ परसों |
| प्रपरश्वः | आने वाला नरसों |
| प्रह्यश्वः | बीता हुआ नरसों |
| पुनः पुनः | बार-बार |
| युगपत् | एक ही समय में |
| सकृत् | एक बार |
| असकृत् | अनेक बार |
| पुरा, प्राक् | पहिले |
| पश्चात् | पीछे |
| अथ, अनन्तरम् | इसके बाद |
| कियत् कालम् | कब तक |
| एतावत् कालम् | अब तक |
| तावत् कालम्—तब |
धातु वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अभ्रकम् | अभ्रक |
| आयसम् | लोहा |
| इन्द्रनीलः | नीलम |
| कार्तस्वरम्, हाटक | सोना |
| कांस्यम् | कांसा |
| कांस्यकूटः | कसकूट |
| गन्धकः | गन्धक |
| चन्द्रलौहम् | जर्मन सिल्वर |
| ताम्रकम् | ताँबा |
| तुत्थाञ्जनम् | तूतिया |
| निष्कलंकायसम् | स्टेनलेस स्टील |
| पारदः | पारा |
| पीतकम् | हरताल |
| पीतलम् | पीतल |
| पुष्परागः | पुखराज |
| प्रवालम् | मूँगा |
| मरतकम् | पन्ना |
| माणिक्यम् | चुन्नी |
| मौक्तिकम् | मोती |
| यशदम् | जस्ता |
| रजतम् | चाँदी |
| वैदूर्यम् | लहसुनिया |
| सीसम् | सीसा |
| स्फटिका | फिटकरी |
| हीरकः | हीरा |
सर्वनाम वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अत्र | यहाँ |
| तत्र | वहाँ |
| कुत्र | कहाँ |
| यत्र | जहाँ |
| अन्यत्र | दूसरी जगह |
| सर्वत्र | सब जगह |
| उभयत्र | दोनों जगह |
| अत्रैव | यहीं पर |
| तत्रैव | वहीं पर |
| यावत् | जितना |
| तावत् | उतना |
| एतावत्, (इयत्) | इतना |
| कियत् | कितना |
| इतः | यहाँ से |
| ततः | वहाँ से |
| कुतः | कहाँ से |
| यतः | जहाँ से |
| इतस्ततः | इधर-उधर |
| सर्वतः | सब ओर से |
| उभयतः | दोनों ओर से |
| कुत्रापि | कहीं भी |
| तत्रापि | उसमें भी |
| यत्र-कुत्रापि | जहाँ कहीं भी |
| कुतश्चित् | कहीं से |
| कदाचित् | कभी |
| क्व | कब |
| क्वापि | कभी भी |
| तदा, तदानीम् | तब, उस समय |
कृषि वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| उर्वरा | उपजाऊ |
| ऊषरः | ऊसर |
| कणिशः | बाल |
| कोटिशः | धुर्मुश |
| कृषिः | खेती |
| कृषियन्त्रम् | खैती का औजार |
| कृषीवलः | किसान |
| क्षेत्रम् | खेत |
| खनित्रम् | फावड़ा |
| खनियन्त्रम् | ट्रैक्टर |
| खलम् | खलिहान |
| खाद्यम् | खाद |
| तुषः | भूसी |
| तोत्त्रम् | चाबुक |
| दात्रम् | दँराती |
| पलालः | पराल |
| फालः | हल की फाल |
| बुसभ् | भूसा |
| मृत्तिका | मिट्टी |
| लाड़्गलम् | हल |
| लोष्टम् | ढेला |
| लोष्टभेदनः | मुँगरी, पटरा |
| वसुधा | पृथ्वी |
| शाद्वलः | शस्य श्यामल |
| सीता | जुती भूमि |
क्रीडासन वर्ग (खेल सम्बन्धी नाम)
[सम्पाद्यताम्]| आसन्दिका | कुर्सी |
| उपस्करः | फर्नीचर |
| कन्दुकः | गेंद |
| काष्ठपरिष्करः | रैकेट |
| काष्ठमंजूषा | आलमारी |
| काष्ठासनम् | बेंच |
| क्रीडाप्रतियोगिता | मैच |
| क्षेपककन्दुकः | वालीवाल |
| खट्वा | खटिया |
| जालम् | नेट |
| निर्णायकः | रेफरी |
| निवारः | निवाड़ |
| पत्रिक्रीड़ा | बैटमिंटन |
| पर्पः | चारों ओर मुड़ने वाली कुर्सी |
| पर्यंङ्कः | सोफा |
| पल्यङ्कः | पलंग |
| पादकन्दुकः | फुटबाल |
| पुस्तकाधानम् | बुकरैंक |
| प्रक्षिप्त कन्दुक-क्रीडा | टेनिस का खेल |
| फलकम् | मेज |
| मञ्जूषा | संदूक, पेटी |
| यष्टि-क्रीड़ा | हाकी का खेल |
| लेखनपीडम् | डेस्क |
| संवेशः | स्टूल |
| पत्रिन् | चिड़िया |
दिक्काल वर्ग (समय सम्बन्धी नाम)
[सम्पाद्यताम्]| अपराह्नः | तीसरा पहर |
| उदीची | उत्तर |
| कला | मिनट |
| काष्ठा | दिशा |
| घटिका | घड़ी |
| दक्षिणा | दक्षिण |
| दिवसः | दिन |
| दिवा | दिन में |
| नक्तम् | रात में |
| निदाघः | ग्रीष्म ऋतु |
| निशीथः | आधी रात |
| पराह्नः | दोपहर के बाद का समय |
| पूर्वाह्नः | दोपहर के पहले का समय |
| प्रत्यूषः | प्रातः |
| प्रदोषः | सूर्यास्त समय |
| प्रतीची | पश्चिम |
| प्राची | पूर्व |
| प्रावृष् | वर्षा काल |
| मध्याह्नः | दोपहर का समय |
| रात्रिन्दिवम् | दिन-रात |
| वादनम् | बजे |
| विकला | सेकेण्ड |
| विभावरी | रात |
| वेला | समय |
| हीरा | घण्टा |
देव वर्ग (देवता सम्बन्धी नाम)
[सम्पाद्यताम्]| अच्युतः | विष्णु |
| असुरः | राक्षस |
| कृतान्तः | यम |
| कृशानुः | अग्नि |
| त्रयम्बकः | शिव |
| नाकः | स्वर्ग |
| पविः | वज्र |
| पीयूषम् | अमृत |
| पुष्पधन्वन् | कामदेव |
| पौलोमी | इन्द्राणी |
| प्रचेतस् | वरूण |
| मनुष्यधर्मन | कुबेर |
| मातरिश्वन् | वायु |
| लक्ष्मीः | लक्ष्मी |
| वेधस् | ब्रह्मा |
| शतक्रतुः | इन्द्र |
| शार्वाणी | पार्वती |
| सुरः | देवता |
| सेनानीः | कार्तिकेय |
| प्रपितामही | परदादी |
| प्रमातामहः | परनाना |
| प्रमातामही | परनानी |
| पुत्री, आत्मजा | पुत्री |
| पौत्रः | पोता |
| प्रतिवेशी | पड़ोसी |
| श्वसुरः | श्वसुर |
| सम्बन्धिन् | समधी |
| साध्वी | पतिव्रता |
| सौभाग्यवती | सोहागिन |
| स्वसृ | बहिन |
| गर्भिणी | गाभिन |
सैन्यवर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अग्निचूर्णम | बारूद |
| आग्नेयास्त्रम् | बम |
| आग्नेयास्त्रक्षेपः | बम फेंकना |
| एकपरिधानम् | एकवेष, यूनिफार्म |
| गुलिका | गोली |
| जलपरमाण्वस्त्रम् | हाइड्रोजन बम |
| जलान्तरिपोतः | पनडुब्बी |
| धूमास्रम् | टीयर गैस |
| नौसेनाध्यक्षः | जलसेनापति |
| पदातिः | पैदल सेना |
| परमाण्वस्त्रम् | एटम बम |
| पोतः | पोत |
| भुशुण्डिः | बन्दूक |
| भूसेनाध्यक्षः | भू-सेनापति |
| युद्धपोतः | लड़ाई का जहाज |
| युद्ध विमानम् | लड़ाई का विमान |
| रक्षिन् | सिपाही |
| लघुभुशुण्डिः | पिस्तौल |
| वायुसेनाध्यक्षः | वायुसेनापति |
| विमानम् | विमान |
| शतघन्नी | तोप |
| शिरस्त्रम् | लोहे का टोप |
| सैनिकः | फौजी आदमी |
| सैन्यवेषः | वर्दी |
सम्बन्धसूचक शब्दाः
[सम्पाद्यताम्]| अग्रजः | बडा भाई |
| अनुजः, निष्ठसहोदरः | छोटा भाई |
| अरिः | दुश्मन |
| आत्मजः | पुत्र |
| आत्मजा | पुत्री |
| आलिः | सखी |
| आवुत्तः | बहनोई |
| उपपतिः | जार |
| गणिका | वेश्या |
| जनकः | पिता |
| जननी | माता |
| जामाता | दामाद |
| दूती | दूती |
| देवरः | देवर |
| ननान्दृ (ननान्दा) | ननद |
| नप्तृ (नप्ता) | नाती |
| पतिः | पति |
| पितामहः | दादा |
| पितामही | दादी |
| पितृव्यपुत्रः | चचेरा भाई |
| पितृव्यः | चाचा |
| पितृव्यपत्नी | चाची |
| प्रपौत्रः, प्रपौत्री | पतोतरा (तरी) |
| परिचारिका | नौकरानी |
| प्रपितामहः | परदादा |
| पौत्री | पोती |
| पितृष्वसृ (पितृष्वसा) | फूआ |
| पितृष्वसृपतिः | फूफा |
| पैतृष्वस्रीयः | फुफेरा भाई |
| बन्धुः | रिश्तेदार |
| भागिनेयः | भानजा |
| भृत्यः | नौकर |
| भ्रात्रीयः | भतीजा |
| भातृसुता | भतीजी |
| मातामहः | नाना |
| मातामही | नानी |
| मातुलः | माना |
| मातुली | मामी |
| मातृष्वसृपतिः | मौसा |
| मातृष्वस्रीयः | मौसेरा भाई |
| मातृष्वसृ | मौसी |
| यातृ | देवरानी |
| योषितः | स्त्री |
| वयस्यः | मित्र |
| विश्वस्ता | रण्डा |
| वृद्धप्रपितामहः | वृद्धपरनाना |
| श्यालः | साला |
| श्वश्रूः | सास |
नाट्यवर्ग (नाटक सम्बन्धी नाम)
[सम्पाद्यताम्]| अवरोहः | उतार |
| आरोहः | चढ़ाव |
| कोणः | मिजराव |
| जलतरङ्गः | जलतरङ्ग |
| डिण्डिमः | ढिढोरा |
| ढौलकः | ढोलक |
| तन्त्रीकवाद्यम् | पियानो |
| तानपूरः | तानापूरा |
| तारः | तीव्रस्वर |
| तूर्यम् | तुरही |
| दुन्दुभिः | नगाड़ा |
| नवरसाः | नवरस |
| पटहः | ढोल |
| मञ्जीरम् | मंजीरा |
| मध्यः | मध्यम स्वर |
| मनोहारिवाद्यम् | हारमोनियम् |
| मन्द्रः | कोमल स्वर |
| मुरजः | तबला |
| मुरली | बाँसुरी |
| वादित्रगणः | बैण्ड |
| वीणावाद्यम् | बीनबाजा |
| सप्तस्वराः | सात स्वर |
| सारङ्गी | वायोलिन, सारंगी |
| संज्ञाशंखः | विगुल |
पक्षिवर्ग
[सम्पाद्यताम्]| कीरः | तोता |
| कुक्कुटः | मुर्गा |
| कुलायः | घोंसला |
| कौशिकः | उल्लू |
| खञ्जनः | खञ्जन |
| गृध्रः | गिद्ध |
| चकोरः | चकोर |
| चटका | चिड़िया (गौरैया) |
| चक्रवाकः | चकवा |
| चातकः | चातक |
| चाषः | नीलकण्ठ |
| चिल्लः | चील |
| टिट्टिभिः | टिटिहीर |
| तित्तिरः | तीतर |
| दार्वाघाटः | कठफोड़ा |
| ध्वाङ्क्षः | कौआ |
| परभृतः | कोयल |
| पारावतः | कबूतर |
| बकः | बकुला |
| बर्हिन् | मोर |
| मरालः | हंस |
| लावः | बटेर |
| वर्तकः | बतख |
| वरटा | हंसी |
| शलभः | टिड्डी, पतंगा |
| श्येनः | बाज |
| षट्पदः | भौंरा |
| सरघा | मधुमक्खी |
| सारसः | सारस |
| सारिका | मैना |
पशुवर्ग (पशुओं के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| उष्ट्र‚ क्रमेलकः | ऊट |
| कच्छपः | कछुआ |
| कर्कटः ‚ कुलीरः | केकड़ा |
| श्वानः, कुक्कुरः‚ सारमेयः | कुत्ता |
| सरमा‚ शुनि | कुतिया |
| कंगारुः | कंगारू |
| कर्णजलोका | कनखजूरा |
| शशकः | खरगोश |
| गो, धेनुः | गाय |
| खड्.गी | गैंडा |
| श्रृगालः‚ गोमायुः | गीदड (सियार) |
| चिक्रोडः | गिलहरी |
| कृकलासः | गिरगिट |
| गोधा | गोह |
| गर्दभः, रासभः‚ खरः | गधा |
| अश्वः, सैन्धवम्‚ सप्तिः‚ वाजिन्‚ हयः रथ्यः | घोड़ा |
| मूषकः | चूहा |
| तरक्षुः, चित्रकः | चीता |
| चित्ररासभः | चित्तीदार घोड़ा |
| छुछुन्दरः | छछूंदर |
| गृहगोधिका | छिपकली |
| चित्रोष्ट्र | जिराफ |
| मृगः | हिरन |
| नकुलः | नेवला |
| गवयः | नीलगाय |
| वृषभः ‚ उक्षन्‚ अनडुह | बैल |
| मर्कटः | बन्दर |
| व्याघ्रः‚ द्वीपिन् | बाघ |
| अजा | बकरी |
| अजः | बकरा |
| वनमनुष्यः | बनमानुष |
| मार्जारः, बिडालः | बिल्ली |
| भल्लूकः | भालू |
| महिषी | भैस |
| महिषः | भैंसा |
| वृकः | भेंडिया |
| मेषः | भेंड |
| उर्णनाभः‚ तन्तुनाभः‚ लूता | मकड़ी |
| मकरः ‚ नक्रः | मगरमच्छ |
| मत्स्यः‚ मीनः‚ झषः | मछली |
| दर्दुरः‚ भेकः | मेंढक |
| लोमशः | लोमडी |
| सिंहः‚ केसरिन्‚ मृगेन्द्रः‚ हरिः | शेर |
| सूकरः‚ वराहः | सुअर |
| शल्यः | सेही |
| हस्ति, करि, गजः | हाथी |
| तरक्षुः | तेंदुआ |
| जलाश्वः | दरियाई घोड़ा |
वस्त्राणां नामानि (वस्त्रों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| अंगरक्षिका | अंगरखा |
| उनी वस्त्र | रांकवम् |
| ओढनी | प्रच्छदपटः |
| कंबल | कम्बलः |
| कनात | काण्डपटः, अपटी |
| कपड़ा | वस्त्रम्, वसनम्, चीरम् |
| कमरबन्द | रसना, परिकरः, कटिसूत्रम् |
| कुरता | कंचुकः, निचोलः |
| कोट | प्रावारः |
| गात्रमार्जनी | अंगोछा |
| गद्दा | तूलसंतरः |
| गलेबन्द | गलबन्धनांशुकम् |
| चादर | शय्याच्छादनम्, प्रच्छदः |
| जांघिया | अर्धोरुकम् |
| जाकेट | अंगरक्षकः |
| मोजा | पादत्राणम् |
| रजाई | तूलिका, नीशारः |
| रुई | कार्पासः, तूलः |
| सलवार | स्यूतवरः |
| साड़ी | शाटिका |
| जूता | उपानह |
| तकिया | उपधानम् |
| दरी | आस्तरणम् |
| दुपट्टा | उत्तरीयम् |
| धोती | अधोवस्त्रम्, धौतवस्त्रम् |
| नाइटड्रेस | नक्तकम् |
| नायलोन का | नवलीनकम् |
| पगड़ी | शिरस्त्रम्, उष्णीषम् |
| परदा | यवनिका, तिरस्करिणी |
| पायजामा | पादयामः |
| पेटीकोट | अन्तरीयम् |
| पैंट | आप्रपदीनम् |
| बिछौना | शैय्या |
| ब्लाउज | कंचुलिका |
| मरेठा (टोपी) | शिरस्त्राणम् |
| रेशमी | कौशेयम् |
| शेरवानी | प्रावारकम् |
| तक्षणी | बसुला |
| तैलकारः, तैलिकः | तेली |
| तुन्दिलः | पेटू |
| त्वष्टा, स्थपतिः, | बढई |
| द्यूतकरः | जुआरी |
| नापितः, क्षौरिकः | नाई |
| निर्णेजकः | ड्राई क्लीनर |
| नीली | नील |
| अजाजीवः | गड़रिया |
| अनुपदीना | गमबूट |
| अन्त्यजः | हरिजन |
| उपानह | जूता |
| कुलालः | कुम्हार |
| चर्मकारः | चमार |
| चर्मप्रभेदिका | जूता सीने की सूई |
| तस्करः | चोर |
| पादुका | चप्पल |
| शस्त्रमार्जकः, असिजीवी | शाण्डवाला |
| शौण्डिकः | मांसविक्रेता |
| शौल्विकः | तांबे के बर्तन बनाने वाला |
| सूचिका | सूई |
| सूत्रम् | धागा |
| स्थापितः | बढ़ई |
| सौचिकः, सूचकः | दर्जी |
| स्वर्णकारः | सुनार |
| प्रैस्यः | चपरासी |
| मायाकारः | जादूगर |
| मार्जनी | झाड़ू |
| मालाकारः | माली |
| मृगयुः | शिकारी |
| मृगया | शिकार |
| लेपकः | पुताई वाला |
| शाकुनिकः | बहेलिया |
| संमार्जकः | भंगी |
शैल वर्ग (पर्वत सम्बन्धी)
[सम्पाद्यताम्]| अद्रिः | पर्वत |
| अद्रिद्रोणी | घाटी |
| अधित्यका | पठार |
| उत्सः | सोता |
| उपत्यका | तराई |
| खानिः | खान |
| गह्वरम् | गुफा |
| ग्रावा | पत्थर |
| दरीं | दर्रा |
| निकुञ्जः | झाड़ी |
| निर्भरः | पहाड़ी नाला |
| प्रपातः | झरना |
| शिला | चट्टान |
| श्रृङ्गम् | चोटी |
| हिमसरित् | ग्लेशियर (बर्फीला) |
पुर वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अट्टः | अटारी |
| अन्तः पुरम् | रनिवास |
| अजिरम् | आँगन |
| अलिन्दः | घर के बाहर का चबूतरा |
| आपणः | दूकान |
| उटजः | झोपड़ी |
| उपवेशगृहम् | ड्राइंग रूम |
| कुटी | कुटिया |
| कोटपालिका | कोतवाली |
| गोपुरम् | मुख्यद्वार |
| आमः | गाँव |
| चतुःशालम् | चारों ओर मकान बीच में आँगन |
| चतुष्पथः | चौक, चौराहा |
| चत्वरम् | चबूतरा |
| जनमार्गः | रास्ता |
| त्रिभूमिकः | तिमंजिला |
| द्वारम् | द्वार |
| द्विभूमिकः | दुमंजिला |
| दृढ़मार्गः | पक्की सड़क |
| नगराध्यक्षः | म्युनिसिपल चेयरमैन |
| नगरपालिका | म्युनिसीपैलिटी |
| नगरम् | शहर |
| नगरी | कस्बा |
| निगमः | कार्पोरेशन |
| निश्रेणिः | सीढ़ी काठ आदि की |
| पथिकालयः | मुसाफिरखाना |
| पुरोद्यानम् | पार्क |
| प्रपा | प्याऊ |
| प्राकारः | परकोटा |
| प्रासाद | महल |
| भवनम् | मकान |
| भाण्डागारम् | स्टोररूम |
| भित्तिः | दीवार |
| भोजन गृहम् | डाइंगरूम |
| मण्डपः | मण्डप |
| महाहट्टः | मण्डी |
| मार्गः | सड़क |
| मृन्मार्गः | कच्ची सड़क |
| रथ्या | चौड़ी सड़क |
| रक्षिस्थानम् | थाना |
| राजमार्गः | मुख्य सड़क |
| वलभी | छज्जा |
| विपणिः | बाजार |
| वीथिका | गली, गैलरी |
| वेदिका | वेदी |
| वृत्तिः | बाड़, घेरा |
| सोपानम् | सीढ़ी |
| स्नानागारम् | बाथरूम |
| निगमाध्यक्षः | मेयर |
पुष्पवर्ग (फूलों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| इन्दीवरम् | नीलकमल |
| कणिकारः | कनेर |
| कह्लारम् | सफेद कमल |
| कुन्दम् | कुन्द |
| कुमुदम् | श्वेत कमल |
| कुमुदनी | कुमुद की लता |
| कुवलयम् | नीलकमल |
| कोकनदम् | लाल कमल |
| जपापुष्पम् | जवाकुसुम |
| नलिनी | पद्मसमूह |
| नवमालिका | नेवारी |
| पुण्डरीकम् | सफेद कमल |
| प्रसूनम् | फूल |
| बकुलः | मौलसरी |
| बन्दुकः | दुपहरिया |
| मकरन्दः | पराग |
| मल्लिका | बेला |
| मालती | चमेली |
| यूथिका | जूही |
| शेफालिका | हरसिंगार |
| स्तबकः | गुलदस्ता |
| स्थलपद्मम् | गुलाब |
पात्राणां नामानि
[सम्पाद्यताम्]| उखा | सास पैन |
| उदंचनम् | बाल्टी |
| उद्ध्मानम् | स्टोव |
| ऋजीषम् | तवा |
| कटोरम् | कटोरा |
| कसोरिका | कटोरी |
| करकः | लोटा |
| काचघटी | जार (कांच का) |
| काचचषकः | कांच का गिलास |
| कंसः | गिलास |
| घटः, कुम्भः | घड़ा |
| चमसः | चम्मच |
| चषकः | प्याला |
| चषकः | गिलास |
| दर्वी | करछुल |
| द्रोणिः, द्रोणी | टब (पानी का ) |
| धिषणा | तसला |
| पिष्ठपचनम् | तई, जलेबी आदि पकाने की |
| वारिधिः | कण्डाल |
| शरावः | प्लेट |
| सन्दंशः | चिमटा |
| स्थालिका | थाली |
| स्थाली | पतीली |
| स्वेदिनी, कटाहः | कडाही |
| हसन्ती | अंगीठी |
| हस्तधावनी, | चिलमची |
शिल्पसूचक शब्दाः (शिल्पसम्बन्धी)
[सम्पाद्यताम्]| अयसम् | लोहा |
| अयोधनः | हथौड़ी |
| अश्मचूर्णम् | सीमेन्ट |
| आवधिः | वर्मा |
| इष्टकः | ईंट |
| उपक्षुरम् | सेफ्टीरेजर |
| उपहासचित्रम् | कार्टून |
| ऐन्द्रजालिकः, आहितुण्डिकः | मदारी |
| करपत्रम् | आरी |
| कर्तरी | कैंची |
| कंकतकृत् | कंघावाला |
| कर्मकरः, भारवाहः | मजदूर |
| कर्णमलनिस्सारकः | कान का मैल निकालने वाला |
| कर्णधारः, कैवर्तः, नाविकः | मल्लाह |
| कुशीलवः | चारण |
| काचकंकणविक्रेता | चुडिहार |
| कारुः | शिल्पी |
| कुलिकः | शिल्पिसंघ का अध्यक्ष |
| क्षुरम् | छूरा |
| क्षुरकम् | ब्लेड |
| कृषकः, कृषीबलः | किसान |
| कुम्भकारः | कुम्हार |
| चर्मकारः | चमार |
| चित्रकारः | चित्रकार, पेण्टर |
| जलवाहः, कहारः | कहार |
| डिण्डिमः | ढिढोरा पीटने वाला |
| तन्तुवायः | जुलाहा |
| प्रतीहारः | दरवान |
| पादूरञ्जकः | पालिश |
| भस्त्रा | धौंकनी |
| भर्जरः, भृष्टकारः | भडभूजा |
| भ्राष्ट्रम | भाड़ |
| भृत्यः, प्रैष्यः, किंकरः | नौकर |
| मालाकारः | माली |
| यन्त्रम् | मशीन |
| यान्त्रिकः | मिस्त्री, मैकेनिक |
| रंजकः | रंगरेज |
| रजकः | धोबी |
| रसयन्त्रम् | कोल्हू |
| लेपकः, सुधाजीवी | लेप लगानेवाला |
| लौहकारः | लोहार |
| व्रश्चनः | छेनी |
| वर्तिका | ब्रश |
| वेतनम् | वेतन |
| विपणिकः, आपणिकः | दूकानदार |
| वीणावादकः, वैणिकः | सितारिया |
| वंचकः | ठग |
| वामनः | बौना |
| व्याधः | शिकारी |
| शस्त्रमार्जः | धार धरने वाला |
| शाकविक्रेता | खटिक |
| शिल्पी, कारुकः | कारीगर |
| शिल्पशालः | फैक्टरी |
| श्वपचः | मेहतर |
| पालक | पालक्या, पालकी |
| पत्तागोभी | शाकप्रभेदः/हरितम् |
| प्याज | पलाण्डुः |
| फूलगोभी | गोजिह्वा |
| बैंगन | बृन्ताकम्, भन्टाकी |
| सोंठ | शुंठी |
| सौंफ | मधुरा |
| सिंहाड़ा | श्रृंगाटकम् |
| हल्दी | हरिद्रा |
| हींग | हिंगुः |
व्यापार वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अभिकर्तृ | एजेन्ट, आढ़ती |
| अभिकरणम् | आढ़त |
| अर्घः | भाव, रेट |
| अर्घापचितिः | भाव गिरना |
| अर्घोपचितिः | भाव बढ़ना |
| आयकरः | इनकम टेक्स |
| आयातः | बाहर से आना |
| आयातशुल्कम् | आयात पर चुंगी |
| उपहारः | भेंट |
| ऋणम् | उधार |
| करः | टैक्स |
| कितवः | धोखेबाज |
| क्रयः | खरीद |
| तुला | तराजू |
| तोलः | तोल |
| तोलनम् | तोलना |
| निर्यातः | बाहर जाना |
| निर्यातशुल्कम् | निर्यात पर चुंगी |
| नैष्किकः | टकसालाध्यक्ष |
| न्यासः | धरोहर |
| प्राड्विवाकः | वकील |
| प्रतिभूः | जामिन |
| प्रतिद्वन्दिता | होड़ |
| प्रतिश्रुतिः | प्रतिज्ञा |
| मन्दायनम् | मंदी |
| मुद्रा | सिक्का |
| मूलधनम् | पूँजी |
| मूल्यम् | मूल्य |
| मृत्युपत्रम् | वसीयतनामा |
| विक्रयकरः | सेल्सटैक्स |
| विनियमः | अदल-बदल |
| शणपुटः | बोरा |
| शुल्कम् | कमीशन, दलाली |
| शुल्काजीवः | दलाल |
| शौल्किकः | चुंगी का अध्यक्ष |
पानादि (भक्ष्य एवं मिष्ठान्न वर्ग)
[सम्पाद्यताम्]| अभ्यूषः | डबलरोटी |
| अवदंशः | चाट |
| कन्दुः | केतली |
| कफघ्नी | कॉफी |
| कूलपी | कुल्फी |
| गुल्यः | टॉफी, मीठी गोली |
| चायम् | चाय |
| चायपात्रम् | चाय का वर्तन, टी पाट |
| चायपानम् | चाय-पानी |
| जलपानम् | जलपान |
| दधिवटकः | दही-बड़ा |
| दालमुद्गः | दालमोट |
| पक्कवटिका | पकौड़ी |
| अपूपः | मालपूआ |
| अमृती | इमरती |
| अवलेहः | चटनी |
| आज्यम् | घी |
| कलाकन्दः | कलाकन्द |
| कान्दविकः | हलवाई |
| किलाटः | खोवा |
| कुण्डली | जलेबी |
| कूर्चिका | रबड़ी |
| कौष्माण्डम् | पेठे की मिठाई |
| कृशरः | खिचड़ी |
| क्षीरम् | दूध |
| गजकः | गजक |
| घृतपूरः | घेवर |
| तक्रम् | मट्ठा |
| दधिकम् | लस्सी |
| दुग्धपूपिका | गुलाबजामुन |
| नवनीतम् | मक्खन |
| पक्कान्नम् | पकवान |
| पर्पटी | पपड़ी |
| पायसम् | खीर |
| पिण्डः | पेड़ा |
| पिष्टिका | कचौड़ी |
| पूपः | पूआ |
| पूपला | फुलकी |
| पक्कालुः | आलू की टिकिया |
| पिष्टकः | बिस्कुट |
| पिष्टान्नम् | पेस्ट्री |
| पुलाकः | पुलाव |
| भ्रष्टापूपः | टोस्ट |
| लवणान्नम् | नमकीन |
| व्यञ्जनम् | मसाला, मसालेदार पदार्थ |
| सग्धिः | सहभोज |
| सपीतिः | टी-पार्टी |
| समोषः | समोसा |
| सहभोजः | डिनरपार्टी |
| सूत्रकः | नमकीन सेव |
| पूपिका | पराठा |
| पूलिका | पूरी |
| मधुमण्ठः | बालूशाही |
| मधुशीर्षः | खाजा |
| मिष्ठान्नम् | मिठाई |
| मिष्ठपाकः | मुरब्बा |
| मोदकः | लड्डू |
| मोहनभोगः | मोहनभोग |
| यवागूः | लपसी |
| रसगोलः | रसगुल्ला |
| राज्यक्तम् | रायता |
| रोटिका | रोटी |
| लप्सिका | हलुआ |
| वाताशः | बतासा |
| शर्करा | शक्कर |
| शर्करापालः | शक्करपारा |
| शष्कुली | खस्ता पूरी |
| शाकः | साग |
| सन्तानिका | मलाई |
| सन्धितम् | अचार |
| सिता | चीनी |
| सूत्रिका | सेंवईं |
| सूपः | दाल |
| संयावः | गुझिया |
| हैमी | बर्फी |
ब्राह्मण वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अग्रजन्मन | ब्राह्मण |
| अध्वरः | यज्ञ |
| अनूचानः | सांगवेदज्ञ |
| अन्तेवासिन् | शिष्य |
| अन्ववायः | वंश |
| आस्थानम् | सभागृह |
| इष्टापूर्तम् | धर्मार्थ यज्ञादि |
| चातुर्वर्ण्यम् | चारों वर्ण |
| नियमः | नियम |
| पौर्णमासः | पूर्णिमा का यज्ञ |
| प्राघुणः | अतिथि, पाहुन |
| मस्करिन् | सन्यासी |
| यज्वन् | यज्ञकर्ता |
| यमः | यम |
| वाचंयमः | मुनि |
| विपक्षित | विद्वान |
| विश्राणनम् | देना |
| श्रोत्रियः | वेदपाठी |
| सपर्या | पूजा |
| सभासद | सदस्य |
| समावृतः | स्नातक |
| समितिः | समिति |
| संसद | लोकसभा |
| स्थण्डिलम् | चबूतरा |
शाकम् (सब्जियों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| अदरक | आर्द्रकम् |
| आलू | आलुः |
| आलू बुखारा | आलुकम् |
| करेला | कारबेल्लम् |
| कांकर | कर्कटी |
| करौंदा | आमलकी |
| ककडी | कर्कटी |
| कोहडा (कद्दू) | कूष्मांडः, तुम्बी |
| कटहल | पनसम् |
| कुंदरू | कुंदरुः |
| खीरा/ककडी | कर्कटी, चर्भटिः |
| गवाक्षी | तिल्लिका |
| गांजर | गृञ्जनम् |
| गोभी | गोजिह्वा |
| गांठ गोभी | कन्दशाकम् |
| चिचिंढा | चौराई |
| चुकन्दर | पालङ्गशाकः |
| टमाटर | रक्त वृन्तकम् |
| टमाटर | हिण्डीरः |
| टिंडा | टिंडिशः |
| तोरई | कोशातकी, जालिनी |
| धनिया | धान्याकम् |
| नींबू | निम्बुकम् |
| नींबू | जम्बीरफलं |
| नेनुआ | जालिनी |
| परवल | पटोलः |
| पुदीना | अजगन्धः |
| बथुआ | वास्तुकम् |
| भिण्डी | भिण्डिका‚ भिण्डकः, रामकोशातकी |
| भांटा | भण्टाकी |
| मूली | मूलिका, मूलकम् |
| मिर्चा/मिर्ची | मरीचम् |
| मटर | कलायः |
| मेथी | |
| मशरूम | छत्राकम् |
| लौंग | लवङ्गम् |
| लोबिया (बोडा) | वनमुद्गः |
| लौकी | कुम्माण्डः |
| लौकी | अलाबूः |
| लहसुन | लसुनम् |
| लौकी (पेठा) | वृहत्फलम् |
| शकरकंद | शकरकन्दः |
| शिमलामिर्च | महामरीचिका |
| शिमलामिर्च | कटुविरा |
| शलजम् | शिखामूलं, श्वेतकन्दः |
| शतावरी | शतावरी |
| साग | शाकम् |
| सब्जी | शाकम् |
| सेम | शिबिका, सिम्बा |
| सहिजन | सुरजनः |
| सरपुतिया | |
| सरसो | सर्षपः |
| सूरन | सूरणः |
| सोवा |
शरीरस्य अंगानि (शरीर के अंगों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| अधरम् | निचले ओंठ |
| अन्त्रम् | आँत |
| अभिषम् | माँस |
| आस्यम् | मुँह |
| उरु | जंघा |
| ओष्ठं | उपरी ओंठ |
| अंगुल्यः | अँगुली |
| अँगुष्ठः | अँगूठा |
| कपोलम् | गाल |
| कनीनिका | पुतली |
| कण्ठः | गला |
| कफोणिः | कोहनी |
| करभः | कलाई से कनी अँगुली तक |
| कुक्षिः, उदरम् | पेट |
| केशाः , शिरोरूहः | बाल |
| कूर्चम् | दाढ़ी |
| गात्रम् | शरीर |
| गुल्फः | टखना, पैर के जोड़ की हड्डी |
| ग्रीवा | गर्दन |
| घ्राणम्, नासिका | नाक |
| जत्रु | कंधे की हड्डी |
| जानुः | घुटना |
| ठुड्डी | चिबुकम् |
| जिह्वा, रसना | जीभ |
| दन्ताः | दाँत |
| दन्तपालि | मसूढे |
| पक्ष्म | पलक |
| पृष्ठम् | पीठ |
| पादः | पैर |
| पलितकेशाः | सफेद बाल |
| भौंह | भ्रूः |
| मुखम् | मुख |
| रुधिरम् | खून |
| रोम | रोएँ |
| लोचनम् | नेत्र |
| ललाटम् | मस्तक |
| वक्षस्थलम् | सीना |
| वसा | चर्बी |
| शिखा | चोटी |
| शिरस् | सिर |
| शिरा | नस |
| शुक्रम् | वीर्य |
| श्मश्रुः | दाढी, मूँछ |
| स्कन्धः | कन्धा |
| सीमन्तम् | माँग |
| श्रोणिः | कमर |
| हस्तः | हाँथ |
| हृदयम् | हृदय |
प्रसाधन एवं आभूषण वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अंगुलीयकम् , उर्मिका | अंगूठी |
| अलक्तकः | लाक्षारस |
| आभरणम् | आभूषण |
| उद्वर्तनम् | उबटन |
| एकावली | एक लडी का हार |
| ओष्ठरंजनम् | लिपिस्टिक |
| कंकणः , कंकणम् | कंगन |
| किंकिणी | घुंघरू |
| कज्जलम् | काजल |
| कटकः, आवापकः | पहुँची |
| कटकः | सोने का कड़ा |
| कण्ठाभरणम्, कण्ठिका | कण्ठहार |
| कर्णपूरः, कर्णिका | कनफूल |
| कुण्डलम् | कान की बाली |
| काचवलयः, काचवलयम् | चूडी |
| केयूरम्, अंगदम् | बाजूबंद (ब्रेसलेट) |
| ग्रैवेयकम् | हसुली |
| गन्धतैलम् | इत्र |
| चूर्णकम् | पाउडर |
| छोलिका | नथ |
| तिलकम् | तिलक |
| त्रौटकम् | हाथ का तोड़ा |
| दन्तचूर्णम् | मंजन |
| दन्तधावनम् | ब्रश |
| दन्तपिष्टकम् | टूथपेष्ट |
| दर्पणः | शीशा |
| नखरंजनम् | नेलपालिश |
| नासापुष्पम् | नाक का फूल |
| नासाभरणम् | नथ, बुलाक |
| नूपुरम् | पाजेब |
| पत्रलखा | पत्रलेखा |
| पादाभरणम् | लच्छा |
| प्रसाधनी | कंघी |
| फेनिलम् | साबुन |
| बिन्दुः | बिन्दी |
| मुकुटम् | मुकुट |
| मुक्तावली | मोती की माला |
| मुद्रिका | अंगूठी (नामांकित) |
| मेखला, कांचिः | करधनी |
| मेन्धिका | मेंहदी |
| रोममार्जनी | ब्रुश |
| ललाटाभरणम् | टिकुली |
| ललाटिका | टीका |
| शरः | क्रीम |
| श्रृंगारधानम् | सिंगार दान |
| श्रृंगारफलकम् | ड्रेसिंग टेबल |
| सिन्दूरम् | सिन्दूर |
| स्रज् | पुष्पमाला |
| हारः | मोती का हार |
| हैमम् | स्नो |
फलानि (फलों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| आम्रम्‚ रसालः‚ सहकारः | आम |
| द्राक्षाफलम्‚ मृद्वीका | अंगूर |
| दाडिमम् | अनार |
| आर्द्रालुः | आडू |
| अनानासम् | अनानास |
| अंजीरम् | अंजीर |
| अक्षोटम् | अखरोट |
| बीजपूरम्‚ आम्रलम्‚ अमृतफलम् , दृढबीजम् | अमरूद |
| आंवला | आमलकम् |
| इमली | तिंतिडीकम्‚ तिंतिडी |
| केला | कदलीफलम् |
| कैंथ | कपित्थ |
| कदम्ब | कदम्बम्‚ नीपः |
| करौंदा | करमर्दकः |
| कत्था | खदिरः |
| कंदमूल | कंदमूलम् |
| कटहल | पनसम् |
| खजूर | खर्जूरम् |
| चकोतरा | मधुकर्कटी |
| जामुन | जम्बूफलम् |
| झरबेरी | |
| तरबूज | कलिंगम् |
| नींबू | निम्बुकम्, जम्बीरम् |
| नारियल | नारिकेलः |
| मौसमी (मुसम्मी) | मातुलुंगम् |
| महुआ | मधूकः |
| मकोय | स्वर्णक्षीरी |
| नासपाती | अमृतफलम् |
| नारियल | नारिकेलम् |
| पपीता | मधुकर्कटी |
| फालसा | |
| बेर | बदरीफलम् |
| बेल | बिल्वम् |
| शरीफा | सीताफलम् |
| शहतूत | |
| सन्तरा | नारंगम् |
| सेब | सेवम् |
| लीची | लीचिका |
| खूबानी | |
| खरबूजा | वृत्तकर्कटी |
| गूलर | उदुम्बरम् |
| चीकू |
class
[सम्पाद्यताम्]| उपस्थितः | हाजिर |
| कक्षा | क्लास, जमात |
| कलमः | कलम |
| कागदः | कागज |
| कुलपतिः | चांसलर |
| घर्षकः | रबड़ |
| तूलिका | पेन्सिल |
| धारा लेखनी | फाउण्टपेन |
| पत्रम् | कागज |
| पट्टिका | पट्टी |
| परीक्षा | इप्तिहान |
| पत्रावली | फाइल |
| पाठशाला | विद्यालय |
| पाठ्यपुस्तकम् | पाठ्यपुस्तक |
| मसीशोषः | सोख्ता |
| महाविद्यालयः | कालेज |
| मार्जकः | डस्टर |
| लेखनीमुखम् | निब |
| विद्यालयः | स्कूल |
| विवादः | झगड़ा |
| विश्वविद्यालयः | यूनिवर्सिटी |
| वेष्टनम् | बस्ता |
| श्यामफलकः | ब्लैक बोर्ड |
| सतीर्थ्यः | सहपाठी |
| समयसारिणी | टाइम टेबिल |
| सुलेखः | अच्छा लेख |
| संचालकः | डाइरेक्टर |
| संचिका | कॉपी |
वैश्य वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अधमर्णः | कर्जा लेने वाला |
| आपणः | दूकान |
| आपणिकः | दूकानदार |
| उत्तमर्णः | कर्जा देने वाला |
| कुसीदम् | कर्जा देने वाला |
| कुसीदवृत्तिः | साहूकारा , बैंकिंग |
| कुसीदिकः | साहूकार |
| ग्राहक | लेने वाला , गाहक |
| दैनिकपंजिका | रोजनामचा |
| नामानुक्रमणिका | लेखा बही |
| नाम्नि | उधार खाते |
| पण्यम् | सामान |
| राशिः | धन रकम ढेर |
| ऋणम् | कर्जा |
| लेखकः | मुनीम |
| वणिजः | वैश्य |
| वणिकपंजिका | बही |
| वाणिज्यम् | व्यापार |
| विक्रयः | विक्री |
| विपणिः | बाजार |
| विक्रेतृ | बेचने वाला |
| वृत्तिः | जीविका |
| संख्यानम् | हिसाब |
रोग वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अजीर्णम् | कब्ज |
| अतिसारः | दस्त |
| अर्शस् | बवासीर |
| उपदंशः | गरमी , सिफलिस |
| कासः | खाँसी |
| ज्वरः | बुखार |
| पाण्डुः | पीलिया |
| पक्षावातः | लकवा मारना |
| पिटकः | फोड़ा |
| पिटिका | फुंसी |
| प्रतिश्यायः | जुकाम |
| प्रमेहः | प्रमेह |
| प्रलापकज्वरः | निमोनिया |
| प्रवाहिका | पेचिस |
| मधुमेहः | बहुमूत्र, डायविटीज |
| मन्थरज्वरः | मोतीझरा |
| रक्तचापः | ब्लडप्रेशर |
| राजयक्ष्मन् | तपेदिक, टीबी |
| वमुथः | कै |
| विद्रधिः | कैन्सर |
| विषमज्वरः | मलेरिया |
| विषूचिका | हैजा |
| शीतज्वरः | इन्फ्लूएंजा, फ्लू |
| शीतला | चेचक |
| संनिपातज्वरः | टाइफाइड |
विद्यालय सम्बन्धि शब्दाः
[सम्पाद्यताम्]| अङ्कः | नम्बर |
| अध्यापकः | अध्यापक |
| अध्येता | छात्र |
| अध्येत्री | छात्रा |
| अनुपस्थितः | गैरहाजिर |
| अन्तेवासी | शिष्य |
| अवकाशः | छुट्टी |
| अश्मपट्टिका | स्लेट |
| आचार्यः | शिक्षक |
| उपकुलपतिः | वाइस चांसलर |
| उपशिक्षासंचालकः | डिप्टी डायरेक्टर |
| प्रधानलिपिकः | हेडक्लर्क |
| प्रबन्धकर्ता | मैनेजर |
| प्रश्नः | सवाल |
| प्रस्तोता | रजिस्ट्रार |
| प्राध्यापकः | प्रोफेसर |
| प्रावरणम् | जिल्द |
| पृष्ठम् | पेज |
| पंजिका | रजिस्टर |
| मन्दधीः | नालायक, मूर्ख |
| मसी | स्याही |
| मसीपात्रम् | दवात |
वारि वर्ग (व्योम वर्ग)
[सम्पाद्यताम्]| अर्णवः | समुद्र |
| आपगा | नदी |
| आर्वतः | भौंर |
| आहावः | हौज, टैंक |
| कच्छपः | कछुआ |
| कर्णधारः | नाविक , खिवैया |
| कर्दम् | कीचड़ |
| कुलीरः | केकड़ा |
| कूलम् | तट |
| तोयम् | जल |
| अवग्रहः | अवृष्टि |
| अवश्यायः | हिम, बर्फ |
| आतपः | धूप |
| आसारः | मूसलाधार वर्षा |
| इन्द्रायुधम् | इन्द्रधनुष |
| उत्तरायणम् | उत्तरायण |
| करकाः | ओले |
| गभस्तिः | किरण |
| ज्योत्सना | चाँदनी |
| दक्षिणयानम् | दक्षिणायन |
| दर्शः | अमावस्या |
| नक्रः | मगर |
| नौः | नाव |
| पोतः | पानी का जहाज |
| भेकः | मेढक |
| मीनः | मछली |
| वीचिः | तरंग |
| सरस् | तालाब |
| सरसी | झील |
| सैकतम् | रेतीला |
| ह्रदः | बड़ी झील |
| द्वादशराशयः | बारह राशियाँ |
| नक्षत्रम् | नक्षत्र |
| नवग्रहाः | नवग्रह |
| राका | पूर्णिमा |
| वियत् | आकाश |
| वृष्टिः | वर्षा |
| शीकरः | जल कण |
| सप्तसप्तिः | सूर्य |
| सप्ताहः | सप्ताह |
| सुधांशु | चन्द्रमा |
| सौदामिनी | विद्युत |
| स्तनितम् | मेघगर्जन |
वृक्षानां नामानि (वृक्षों के नाम)
[सम्पाद्यताम्]| आक | अर्कः |
| आँवला | आमलकः |
| आड़ू | आर्द्रालुः |
| अंजीर | अंजीरः |
| अखरोट | अक्षोटः |
| अंगूर | द्राक्षा‚ मृद्वीका |
| आबनूस | तमालवृद्वाः |
| अमरूद | बीजपूरः |
| अशोक | अशोकः |
| आम | सहकारः‚ रसालः‚ आम्रम् |
| इमली | तिन्तिडीकम् |
| इलाइची | एला |
| कल्पवृक्ष | कल्पवृक्षः |
| कटहल | पनसः |
| कत्था | खादिरः |
| कदम्ब | नीपः |
| करौंदा | करमर्दकः |
| केला | कदली |
| खजूर | खर्जूरम् |
| गूलर | उदुम्बरम् |
| चीकू | |
| चीड़ | भद्रदारुः |
| चन्दन | चन्दनम् |
| चाय | चायम् |
| जामुन | जम्बू |
| ढाक | पलाशः |
| ताड़ | तालवृक्षः |
| तुलसी | तुलसिका |
| नींबू | जम्बीरम् |
| नारियल | नारिकेलः |
| नाशपाती | अमृतफलवृक्षः |
| नींम | निम्बवृक्षः |
| पारिजात | पारिजातः |
| पाकड़ | प्लक्षः |
| पान | ताम्बूलम् |
| पपीता | मधुकर्कटीवृक्षम् |
| पीपल | अश्वत्थः |
| बड़ | न्यग्रोधः |
| बरगद | वटवृक्षः |
| महुआ | मधूकः |
| बेल | बिल्वः |
| मुसम्मी | मातुलुंगः |
| मेंहदी | मेन्धिका |
| रीठा | फेनिलः |
| लीची | लीचिका |
| लिसोड़ा | श्लोष्मातकः |
| लौकी | अलाबुः |
| रेंड़ | एरण्डः |
| शीशम | शिंशपा |
| शरीफा | सीताफलवृक्षः |
| सफेदा | |
| साल | सालः |
| संतरा | नारंगम् |
| सेव | सेवम् |
| सर्ज | सर्जः |
| सेमर | शाल्मलिः |
| देवदारु | देवदारुः‚ देववृक्षः |
| धतूरा | धत्तूरः |
| इन्धनम् | ईंधन |
| करीरः | करील |
| काननम् | वन |
| किसलयम् | कोंपल |
| गुग्गुलः | गूगूल |
| तमालः | आबनूस |
| दारूः | लकड़ी |
| पर्णम् | पत्ता |
| प्रियालः | प्याल |
| भद्रदारूः | चीड़ |
| साखू | |
| हरसिंगार | शेफालिका |
| मूलम् | जड़ |
| वल्लरिः | बौर |
| विटपिनः | वृक्ष |
| व्रततिः | लता |
| वृन्तम् | डंठल |
| श्लेष्मातकः | लिसोड़ा |
| सर्जः | सर्ज |
| सालः | साल का पेड़ |
| सिन्दूरः | बाँझ का पेड़ |
गृह वर्ग
[सम्पाद्यताम्]| अर्गलम् | अर्गला |
| अश्मचूर्णम् | सीमेन्ट |
| कपाटम् | किवाड़ |
| कक्षा | कमरा |
| काचः | काँच |
| कीलः | चटकनी |
| कुट्टिमम् | फर्श |
| खर्परः | खपड़ा |
| खर्परावृत्तम् | खपरैल का |
| गवाक्षः | खिड़की |
| छदिः | छत |
| तृणम् | फूस |
| त्रपुः | टीन |
| त्रपुफलम् | टीन की चद्दर |
| दारूः | लकड़ी |
| नागदन्तः | खूँटी |
| पटलगवाक्षः | स्काईलाइट |
| प्रकोष्ठः | पोर्टिको |
| प्रणालिका | नाली |
| प्रलेपः | प्लास्टर |
| महाकक्षः | हाल |
| लघुकक्षः | कोठरी |
| लौहफलकम् | लोहे की चद्दर |
| वरण्डः | बरामदा |
| स्तम्भः | खम्भा |